โพสต์เมื่อ 03-10-2569, 19:41pm
คนจีนเวลาทำป้านชา หลายครั้งก็มักจะสลักปีที่ทำลงไปด้วย บ้างก็สลักไว้ที่ก้นป้าน บ้างก็สลักไว้ข้างตัวป้าน บ้างก็สลักไว้ใต้ฝาป้าน ก็แล้วแต่ช่างจะเลือก
ในอดีตเขาไม่ได้สลักเป็นปี ค.ศ. นะครับ (ปี ค.ศ. มาสลักกันในยุคหลัง) เขาสลักเป็นระบบนับปีแบบจีนที่เรียกว่า "เทียนกานตี้จือ (天干地支)" หรือเรียกสั้น ๆ ว่า "กานจือ (干支)" ส่วนภาษาไทยเคยเห็นมีคนเรียกระบบนับปีแบบนี้ว่า "ก้านฟ้า-กิ่งดิน" ก็ฟังดูเพราะดี
ซึ่งการนับปีแบบนี้เป็นการนับแบบวนรอบทุก 60 ปี โดยใช้อักษรจีน 2 ตัว ส่วนบางคนจะเติมคำว่า "年 (เหนียน)" ที่แปลว่า "ปี" พ่วงท้ายชื่อปีไปด้วยหรือไม่นั้น อันนี้ก็ขึ้นกับความประสงค์ของช่าง
บ้างก็มีการสลักชื่อฤดูกาลต่อท้ายเข้าไป เพื่อจะบอกช่วงฤดูกาลของปีที่ทำป้าน เช่น ฤดูใบไม้ร่วง ฤดูใบไม้ผลิ หรือไม่ก็สลักชื่อรัชศกพ่วงเข้าไป เพื่อระบุถึงปีที่ชัดเจนขึ้น โดยมากแพทเทิร์นก็จะประมาณนี้
บางครั้งเห็นป้านที่สลักอักษรระบุปีกานจือเหมือนกัน แต่ถ้าความเก่าต่างกัน อายุอาจจะห่างกันออกไปถึง 60 ปี, 120 ปี, 180 ปี, 240 ปี หรือ 300 ปีเลยก็ได้
ส่วนป้านที่คนไทยสั่งผลิตจากจีน แล้วมีตราประทับ "ศก ๑๑๐ ตราหนู" ที่หลายคนคุ้นตา เราก็ได้รับอิทธิพลเรื่องนี้มาจากจีนเช่นกัน
เราเองก็อยากมีป้านที่ระบุถึงปีที่สั่งทำแบบไทย ๆ บ้าง เพื่อจะบอกว่าป้านใบนั้นใบนี้สั่งทำในปีไหน นั่นจึงเป็นที่มาของการสั่งทำตราประทับ ศก ๑๑๐ ตราหนู
ศก 110 (ขออนุญาตใช้เลขอารบิก) คือปี พ.ศ.2434 / ค.ศ.1891 เป็นปีเถาะ (กระต่าย) ซึ่งตรงกับรัชสมัยของ ร.5
ไทยเราเริ่มใช้การบอกปีเป็นพุทธศักราช หรือ พ.ศ. อย่างเป็นทางการในยุค ร.6 ดังนั้น ก็ไม่ต้องแปลกใจว่าทำไมถึงไม่สั่งทำตราประทับเป็นปี พ.ศ.2434 แต่ใช้เป็น ศก 110 แทน
หลายคนงงว่า ในเมื่อ ศก 110 ตรงกับปีเถาะ ตราประทับก็น่าจะเป็นรูปกระต่าย แต่ทำไมถึงใช้รูปหนู?
บางคนก็พยายามจะมองให้เป็นกระต่าย แต่สุดท้ายมองยังไงก็เป็นหนู เพราะหน้าแหลม หูสั้น และหางยาวเฟื้อย
ต้องบอกอย่างนี้ครับว่า รูปหนูที่ใช้แทนสัญลักษณ์ของ "ปีชวด" นั้น คือปีพระบรมราชสมภพของล้นเกล้า ร.5 (ปีเกิด) ซึ่งถือเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์แทนยุคสมัยของพระองค์ นั่นคือความหมายที่ซ่อนไว้ ... ง่าย ๆ แค่นี้แหละครับ ไม่ต้องไปตีความอะไรให้วุ่นวาย
หลังจากนี้ก็คงจะรู้แล้วนะครับว่าตราประทับก้นป้าน ศก 110 ที่มีรูปหนูกำกับมาด้วย หมายถึงอะไร
ทิ้งท้ายขยายความกับระบบนับปีแบบจีนไว้หน่อยละกัน ไหน ๆ ก็พูดขึ้นมาแล้ว
ระบบนับปีแบบจีนที่เรียกว่า "เทียนกานตี้จือ (天干地支)" หรือ "กานจือ (干支)" หรือที่คนไทยเรียกว่าระบบนับปีแบบก้านฟ้า-กิ่งดิน ซึ่งจะวนรอบทุก 60 ปี ประกอบด้วย 10 ก้านฟ้า และ 12 กิ่งดิน ซึ่งได้แก่..
10 ก้านฟ้า / 10 天干 (สือเทียนกาน) :
甲 (เจี่ย)
乙 (อี่)
丙 (ปิ่ง)
丁 (ติง)
戊 (อู้)
己 (จี่)
庚 (เกิง)
辛 (ซิน)
壬 (เหยิน)
癸 (กุ่ย)
12 กิ่งดิน / 12 地支 (สือเอ้อร์ตี้จือ) :
子 (จื่อ)
丑 (โฉ่ว)
寅 (อิ๋น)
卯 (เหม่า)
辰 (เฉิน)
巳 (ซื่อ)
午 (อู่)
未 (เว่ย)
申 (เซิน)
酉 (โหย่ว)
戌 (ซวี)
亥 (ไห้)
เมื่อจับคู่กันจะได้รอบ 60 ปี คนจีนเรียกว่า "ลิ่วสือเจี๋ยจื่อ (六十甲子)" ถ้านับแบบย้อนหลังกลับ ก็จะได้ชื่อแต่ละปี ดังนี้..
2026 = 丙午 (ปิ๋งอู่)
2025 = 乙巳 (อี่ซื่อ)
2024 = 甲辰 (เจี่ยเฉิน)
2023 = 癸卯 (กุ๋ยเหม่า)
2022 = 壬寅 (เหยินอิ๋น)
2021 = 辛丑 (ซินโฉ่ว)
2020 = 庚子 (เกิงจื่อ)
2019 = 己亥 (จี่ไห้)
2018 = 戊戌 (อู้ซวี)
2017 = 丁酉 (ติงโหย่ว)
2016 = 丙申 (ปิ่งเซิน)
2015 = 乙未 (อี่เว่ย)
2014 = 甲午 (เจี๋ยอู่)
2013 = 癸巳 (กุ่ยซื่อ)
2012 = 壬辰 (เหยินเฉิน)
2011 = 辛卯 (ซินเหม่า)
2010 = 庚寅 (เกิงอิ๋น)
2009 = 己丑 (จี๋โฉ่ว)
2008 = 戊子 (อู้จื่อ)
2007 = 丁亥 (ติงไห้)
2006 = 丙戌 (ปิ่งซวี)
2005 = 乙酉 (อี๋โหย่ว)
2004 = 甲申 (เจี่ยเซิน)
2003 = 癸未 (กุ่ยเว่ย)
2002 = 壬午 (เหยินอู่)
2001 = 辛巳 (ซินซื่อ)
2000 = 庚辰 (เกิงเฉิน)
1999 = 己卯 (จี๋เหม่า)
1998 = 戊寅 (อู้อิ๋น)
1997 = 丁丑 (ติงโฉ่ว)
1996 = 丙子 (ปิ๋งจื่อ)
1995 = 乙亥 (อี่ไห้)
1994 = 甲戌 (เจี่ยซวี)
1993 = 癸酉 (กุ๋ยโหย่ว)
1992 = 壬申 (เหยินเซิน)
1991 = 辛未 (ซินเว่ย)
1990 = 庚午 (เกิงอู่)
1989 = 己巳 (จี่ซื่อ)
1988 = 戊辰 (อู้เฉิน)
1987 = 丁卯 (ติงเหม่า)
1986 = 丙寅 (ปิ่งอิ๋น)
1985 = 乙丑 (อี๋โฉ่ว)
1984 = 甲子 (เจี๋ยจื่อ)
1983 = 癸亥 (กุ่ยไห้)
1982 = 壬戌 (เหยินซวี)
1981 = 辛酉 (ซินโหย่ว)
1980 = 庚申 (เกิงเซิน)
1979 = 己未 (จี่เว่ย)
1978 = 戊午 (อู้อู่)
1977 = 丁巳 (ติงซื่อ)
1976 = 丙辰 (ปิ่งเฉิน)
1975 = 乙卯 (อี๋เหม่า)
1974 = 甲寅 (เจี่ยอิ๋น)
1973 = 癸丑 (กุ๋ยโฉ่ว)
1972 = 壬子 (เหยินจื่อ)
1971 = 辛亥 (ซินไห้)
1970 = 庚戌 (เกิงซวี)
1969 = 己酉 (จี๋โหย่ว)
1968 = 戊申 (อู้เซิน)
1967 = 丁未 (ติงเว่ย)
พอปี 1966 ก็กลับมาเริ่มที่ปี 丙午 (ปิ๋งอู่) อีกครั้งเหมือนปี 2026 เพราะวนรอบครบ 60 ปีพอดี และจะนับวนแบบนี้ไปเรื่อย ๆ ... ส่วนปีหน้า 2027 ก็จะเป็นปี 丁未 (ติงเว่ย) นั่นเอง
COPYRIGHT © WWW.YUTEAPOT.COM
|
