โพสต์เมื่อ 12-01-2569, 21:08pm
หลังจากเครื่องถ้วยเตาจวินเหยา (钧窑) เข้าสู่ราชสำนักในสมัยราชวงศ์ซ่ง ปรากฏการณ์เหยาเปี้ยน (窑变) หรือการแปรสีในเตาเผา และความหลากหลายสีสันในงานเครื่องปั้นดินเผาได้ดึงดูดความสนใจจากราชสำนักในยุคต่อ ๆ มา รวมถึงขุนนางและชนชั้นสูงจำนวนมาก ซึ่งนำไปสู่การที่เตาเผาที่มีชื่อเสียงทั่วทั้งจีนเริ่มศึกษาหลักการเคลือบและวิธีการเผาของเครื่องถ้วยจวิน และพยายามผลิตเลียนแบบ
สิ่งที่เรียกว่า "ฝ่างจวิน (仿钧)" หรือแปลตรง ๆ ตัวก็คือ "เลียนแบบจวิน" (จริง ๆ เรียกว่า "ตามแบบจวิน" น่าจะฟังดูดีกว่า) หมายถึง ผลงานที่เตาเผาอื่น ๆ ใช้วัตถุดิบและเทคนิคท้องถิ่นของตนเองแต่ใช้วิธีการเคลือบและการเผาตามแบบของเตาจวินเหยา เพื่อสร้างสรรค์ผลงานที่คล้ายจวิน แต่ไม่ใช่จวินแท้ นั่นจึงทำให้ในหนังสือวิชาการด้านเครื่องเคลือบหลายเล่มนิยมใช้ตัวอักษร 均 แทน 钧 เพื่อสื่อถึง "เหมือนจวินแต่ไม่ใช่จวิน"
เตาผลิตงานฝ่างจวิน หรือ งานตามแบบจวิน ที่มีชื่อเสียงในประวัติศาสตร์ของจีน ได้แก่
1. ก่วงจวิน (广均) จากเตาสือวาน (石湾窑) มณฑลกวางตุ้ง (广东省)
2. อี๋จวิน (宜均) จากเตาอี๋ซิง (宜兴窑) มณฑลเจียงซู (江苏省)
3. จิ่งจวิน (景均) และ หลูจวิน (炉均) จากเตาจิ่งเจ๋อเจิ้น (景德镇窑) มณฑลเจียงซี (江西省)
1. ก่วงจวิน (广均)
เป็นการผลิตงานตามแบบเคลือบจวินของเตาสือวาน (石湾) เมืองฝอซาน มณฑลกวางตุ้ง โดยใช้ดินท้องถิ่น ลงทั้งเคลือบพื้นและเคลือบหน้า เผาครั้งเดียว ซึ่งนักประวัติศาสตร์จีนบางท่านประเมินว่างานก่วงจวินในระยะแรกอาจจะย้อนไปได้ถึงสมัยราชวงศ์หยวน
ในยุคหมิงจนถึงยุคชิงมีการแบ่งงานก่วงจวินออกเป็น 2 ช่วงใหญ่ ๆ โดยใช้รัชสมัยเฉียนหลงเป็นเส้นแบ่ง คือ
(1) ช่วงต้น : จะเน้นงานที่เป็นภาชนะ เช่น อ่าง แจกัน กาน้ำ เตาสามขา และภาชนะทรงจุน (尊) ซึ่งหลายแบบใกล้เคียงกับรูปทรงของงานเตาจวินเหยาเดิม สีเคลือบที่พบมากคือ สีฟ้าจวิน (钧蓝 จวินหลัน) และ เคลือบซุ่ยเหมา (翠毛) ที่ให้โทนสีขรึมและหนักแน่น
[Note] เคลือบซุ่ยเหมา (翠毛) เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของเตาสือวาน มีลักษณะเป็นลายคล้ายขนนกสีเขียว โดยในหนังสือ 饮流斋说瓷 (หยิ่นหลิวไจซัวสือ) ระบุไว้ว่า..
"钧窑以紫胜，广窑以蓝胜"
หมายถึง เตาจวินเหยา (钧窑) เด่นที่สีม่วง ส่วนเตาก่วงเหยา (广窑) เด่นที่สีฟ้า ... นั่นจึงทำให้ก่วงจวินมีอีกชื่อว่า "หลันจวิน (蓝钧)" ซึ่งหมายถึงจวินสีน้ำเงินนั่นเอง
(2) ช่วงหลัง (กลางยุคชิง ถึง ยุคต้นสาธารณรัฐ) : รูปทรงของชิ้นงานเริ่มหลากหลายซับซ้อน เช่น อ่างรูปใบบัว กาน้ำ กระถางลายกลีบดอก แจกันหกเหลี่ยม รวมถึงประติมากรรมคนและสัตว์ สีเคลือบจะเป็นสีแดงทับทิม ขาวจันทร์ ม่วงเปลือกมะเขือ เป็นต้น
2. อี๋จวิน (宜均)
เป็นเครื่องถ้วยตามแบบจวินจากเตาอี๋ซิง (宜兴) มณฑลเจียงซู เริ่มมีเค้าลางตั้งแต่สมัยซ่ง พัฒนาชัดเจนในสมัยหมิง และงานชั้นดีเริ่มเข้าสู่ราชสำนักในสมัยชิง
ในรัชสมัยเฉียนหลงจนถึงเจียชิ่ง มีช่างปั้นพี่น้องที่ผลิตงานอี๋จวินที่มีชื่อเสียงอย่าง "เก๋อหมิงเสียง (葛明祥)" และ "เก๋อหยวนเสียง (葛源祥)" ซึ่งผลิตงานอวี๋จวินหลากหลายชนิด สีเคลือบงดงาม โดยงานหลักคือกระถาง แจกัน และถ้วยใส่น้ำ เนื้อภาชนะมีทั้งเนื้อหินหรือสือไท (炻胎) และเนื้อดินจื่อซา ... ส่วนสีเคลือบ ได้แก่ สีฟ้าอ่อน ฟ้าน้ำเงิน เทาฟ้า ขาวจันทร์ ม่วงองุ่น พื้นผิวขุ่นนุ่มซึ่งชวนให้นึกถึงเคลือบจวิน
ส่วนอี๋จวินสมัยใหม่มักผสมวัตถุดิบที่มีแคลเซียมหรือสังกะสีเม็ดหยาบลงในน้ำเคลือบที่เผาครั้งเดียว เมื่อลูบด้วยมือจะรู้สึกสากเล็กน้อย
3. จิ่งจวิน (景均) และ หลูจวิน (炉均)
งานฝ่างจวินหรืองานตามแบบจวินจากเตาจิ่งเต๋อเจิ้น (景德镇) มณฑลเจียงซี มีการแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ ได้แก่ (1) จิ่งจวิน (景均) และ (2) หลูจวิน (炉均)
(1) จิ่งจวิน (景均) เริ่มในสมัยหยวน และรุ่งเรืองมากในรัชสมัยยงเจิ้งจนถึงเฉียนหลง มีบันทึกว่าจักรพรรดิยงเจิ้งทรงโปรดเครื่องเคลือบเตาโบราณสมัยซ่ง จึงรับสั่งให้เตาอวี้ชี่ฉ่าง (御器厂) ที่จิ่งเต๋อเจิ้นทำการเลียนแบบให้ได้เคลือบจวินที่ใกล้เคียงที่สุด โดย "ถังอิง (唐英)" ผู้ดูแลงานเครื่องเคลือบของราชสำนักในขณะนั้นได้ส่งผู้ช่วยอย่าง "อู๋เหยาผู่ (吴尧圃)" ไปสำรวจเตาจวินเหยาที่เมืองอวี่โจว (禹州) เพื่อศึกษาสูตรการเคลือบ
หลังปียงเจิ้งที่ 7 (ค.ศ.1729) เอกสารของกรมช่างหลวงมีบันทึกเกี่ยวกับการเร่งรัดให้ผลิตงานฝ่างจวินจำนวนมาก นั่นแสดงให้เห็นว่า งานฝ่างจวินของเตาจิ่งเต๋อเจิ้นในตอนนั้นถือว่าประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี
งานฝ่างจวินแบบหนึ่งใช้เคลือบหลายสีในชิ้นเดียว ปล่อยให้ไหลรวมกันตามธรรมชาติในอุณหภูมิสูง เกิดลวดลายคล้ายเปลวไฟ โดยสีแดงเรียกว่า "หั่วเยวี่ยนหง (火焰红)" ส่วนสีฟ้าเรียกว่า "หั่วเยวี่ยนชิง (火焰青)"
อีกแบบหนึ่งจะเป็นการลงเคลือบต่างสูตรในแต่ละส่วน เช่น เคลือบฐานผสมเหล็ก เคลือบหยดด้านล่างผสมโคบอลต์ และเคลือบส่วนบนผสมทองแดง แล้วเผาอุณหภูมิสูง
งานที่ผลิตมักเป็นแจกันหรือภาชนะตั้งโชว์ ก้นทาด้วยเคลือบสีคล้ายงา ซึ่งผลงานจากเตาหลวงมักจะมีตราประทับ 雍正年制 (ยงเจิ้งเหนียนจื้อ) หรือไม่ก็ 乾隆年制 (เฉียนหลงเหนียนจื้อ) โดยใช้อักษรแบบจ้วน (篆)
ขณะที่งานฝ่างจวินจากเตาชาวบ้านในจิ่งเต๋อเจิ้นเองก็ถือว่ามีผลงานที่โดดเด่นไม่น้อยเช่นกัน
(2) หลูจวิน (炉均) เริ่มในรัชสมัยยงเจิ้ง และนิยมมากในสมัยยงเจิ้งจนถึงเฉียนหลง เป้าหมายหลักคือเลียนแบบงานอี๋จวิน (宜均) ของทางฝั่งอี๋ซิง มักใช้เนื้อจื่อซาเป็นหลัก โดยเผาเนื้อให้แข็งที่อุณหภูมิสูง แล้วจึงเผาเคลือบครั้งที่สองในเตาอุณหภูมิต่ำ สีสันดูงดงาม สดใส มักเป็นสีแดงและน้ำเงินสลับกัน มีจุดฟ้าหรือแดงแทรก โดยถ้าจุดฟ้าเด่นจะเรียกว่า "ซู่หลู (素炉)" แต่ถ้าจุดแดงเด่นจะเรียกว่า "อวินหลู (晕炉)"
จากผลงานที่หลงเหลืออยู่ พบว่า หลูจวินสมัยยงเจิ้ง เคลือบจะไหลแรง จุดแดงมีลักษณะคล้ายรวงข้าวฟ่างจึงเรียกว่า "เกาเหลียงหง (高粱红)" ส่วนงานหลูจวินในสมัยเฉียนหลง การไหลของเคลือบลดลง และมีจุดสีน้ำเงินมากขึ้น แต่พอมาในสมัยเต้ากวง ลวดลายการไหลของเคลือบจะไม่ได้เกิดจากไฟจริง แต่เป็นการใช้พู่กันวาดขึ้น ซึ่งอาจจะทำให้สีดูไม่เป็นธรรมชาติเท่าไรนัก
COPYRIGHT © WWW.YUTEAPOT.COM
|
